Aa Aa Aa
parlAmore, in liefdevolle herinnering verbonden

Rouwkleur: van wit naar zwart

anne-de-bretagne-in-rouw

Anne is trendsetter met rouwen in het zwart

Toen de rouwende koningin Anne de Bretagne van Frankrijk zich in 1498 in het sombere zwart hulde, baarde zij daarmee veel opzien.

Koninginnen plachten in Frankrijk namelijk van oudsher in het ‘zuivere’ wit te rouwen. Maar het verdriet van de 22-jarige Anne om de dood van haar echtgenoot Karel VIII, terwijl zij niet lang daarvoor ook al haar jongste kind had verloren, was zo groot dat daarbij in haar ogen alleen zwart als rouwkleur paste.

Als zwart te duur is

Zwart en wit golden in de middeleeuwen vanwege het neutrale karakter, de afwezigheid van kleur, als geschikte tint voor rouwkleding. Zwart was in de christelijke wereld weliswaar van oudsher de dominante rouwkleur, maar het zwart verven van kleding was een kostbare aangelegenheid. Daarom werd ook ongeverfde witte kleding, die er trouwens eerder dofgrijs dan echt wit uitzag, vaak door rouwenden gedragen.

Onzichtbaar voor de geesten

Voor beide ‘kleuren’ viel trouwens ook in ander opzicht iets te zeggen. In de vroege middeleeuwen, toen het geloof in bovennatuurlijke machten nog wijdverbreid was, zorgde een sterfgeval niet alleen voor verdriet. Bij de nabestaanden heerste ook de angst dat de geest van de overledene hen iets zou aandoen. Zij moesten dus zorgen onherkenbaar te zijn. In het zwart waren zij in de nacht onzichtbaar en dus veilig voor de in het wit gehulde geesten, maar met witte rouwkleding leken zij zo op de geesten, dat die hen daardoor over het hoofd zouden zien.

Niet voor iedereen

Aan het eind van de middeleeuwen werd zwart meer en meer de dominante rouwkleur. Die ontwikkeling werd sterk gestimuleerd door de kerk die het dragen van zwarte rouwkleding beschouwde als teken van goed christendom. Toch verdween wit als rouwkleur niet volledig uit beeld. Vooral in de hogere kringen bleef witte rouwkleding voor vrouwen nog lange tijd gangbaar. Zo ging Koningin Wilhelmina zelfs in 1934 bij de begrafenis van haar man, prins Hendrik, nog in het wit gekleed.