Aa Aa Aa
parlAmore, in liefdevolle herinnering verbonden

Rouwetiquette volgens Victoria

koningin-victoria's-laatste-portret 1900

Victoria draagt 40 jaar lang rouwkleding

Vanaf de zestiende eeuw ontwikkelde zich in Europa een steeds uitgebreidere rouwetiquette.

Er kwamen gedetailleerde voorschriften voor kleding, sociale contacten en gedrag in de periode van rouw na een overlijden, een ontwikkeling die haar hoogtepunt bereikte in het midden van de 19e eeuw.

Het dictaat van Victoria

Vooral de Engelse koningin Victoria heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld. Na de dood van haar echtgenoot prins Albert in 1861, besloot de vorstin niet alleen om zelf voor de rest van haar leven in het zwart gekleed te gaan, zij beval ook haar volk om zwarte rouwkleding te dragen.

Men oordeelt streng!

Het voorbeeld van Victoria vond in grote delen van Europa en Amerika navolging. Vooral aan de rouwkleding van vrouwen in de betere kringen werd eind negentiende eeuw veel aandacht besteed. In de etiquetteboeken luidde het ‘let op, de wereld oordeelt juist wat de rouw betreft, streng! Willekeurige beperking baart opzien’. Ook de accessoires, van wasmerken en naalden tot zakdoeken en de horlogeketting, waren daarom in het zwart leverbaar.

Git en goedkoper

Uiteraard moesten ook de knopen en knoopjes op de rouwkleding zwart zijn. In het Noord-Engelse vissersplaatsje Whitby werd aan de voet van de kliffen al van oudsher het fossiele git gevonden, een zwarte koolstof die in ateliers in het stadje werd bewerkt tot sieraden. Met de toenemende vraag naar rouwkleding ontstond er in de tweede helft van de negentiende eeuw een bloeiende industrie om uit git knopen te vervaardigen, die naar heel de westerse wereld werden geëxporteerd. Een minder duur alternatief werd gevonden in geslepen en gematteerd zwart glas (‘Frans git’ of ‘armoede-git’) en in gehard rubber (caoutchouc) dat in diverse vormen kon worden geperst.

Modieus rouwen

De sterke nadruk op zwart als rouwkleur betekende overigens niet dat rouwen en modieus gekleed gaan niet samen konden gaan. Integendeel. Uit de advertenties in damesbladen zoals het Franse ‘La Gracieuse’ wordt duidelijk dat rouwkleding in de ‘Belle Epoque’ al net zo zeer onderhevig was aan de mode als de uitgaanskleding van dames uit de betere standen. In steden als Londen en Parijs bestonden een tijdlang zelfs gespecialiseerde warenhuizen voor rouwkleding en rouwaccessoires.